De nieuwe fiscale procedure

In het Belgisch Staatsblad van 27 maart 1999 zijn de nieuwe wetten op de fiscale procedure verschenen. Deze wet betekent een belangrijke hervorming voor de beslechting van fiscale geschillen.

Centraal in de hervorming van de fiscale procedure staat dat de fiscale geschillenbeslechting voortaan volledig toevertrouwd wordt aan (minstens) vijf rechtbanken van eerste aanleg en behandeld wordt op basis van de regels van het gerechtelijk wetboek. M.a.w. de regels van de gewone gerechtelijke procedures zijn van toepassing.

Toch wordt de bezwaarprocedure niet afgeschaft. In de praktijk blijkt immers dat deze fase een relatief efficiënte filter is. Van de 170.000 bezwaarschriften die jaarlijks ingediend worden komen er uiteindelijk maar een tweeduizendtal voor de hoven van beroep. Nieuw is wel dat ze een ver-plichte voorafgaandelijk stap wordt vooraleer de belastingplichtige naar de rechtbank kan stappen, binnen de drie maanden na de aanslag ingediend moet worden en dat ze voortaan uitdrukkelijk als een administratief beroep gekwalificeerd wordt. Dit laatste heeft belangrijke gevolgen.

De beginselen van behoorlijk bestuur uit het administratief recht zijn immers toepasselijk op dit administratief beroep. Zo moet de belastingplichtige, als hij het schriftelijk op voorhand gevraagd heeft, gehoord worden door de ambtenaar die het bezwaar behandelt. Deze zal moet beantwoor-den aan de vereiste van onpartijdigheid. Zo zal hij niet tegelijkertijd de functie van taxatieambte-naar kunnen waarnemen. De beslissing over het bezwaar moet gemotiveerd zijn. Deze admini-stratieve motivering moet voldoen aan alle vereisten van de wet van 29 juli 1991 m.b.t. de uit-drukkelijke motivering van bestuurshandelingen. Deze vereisten zijn strenger dan wat nu het geval is.

Verder moet het redelijkheidsbeginsel toegepast worden o.m. wanneer de "directeur" een beslissing moet nemen omtrent het al dan niet opschorten van de invordering tijdens de bezwaar- procedure, thans het administratief beroep. Ook het gelijkheidsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel worden toepasselijk op dit beroep. Ingrijpender is de vereiste van het rechtszekerheidsbeginsel in het kader van dit beroep. Zo zal de administratie zich (meer) moeten houden aan haar eigen richtlijnen bijvoorbeeld inzake de forfaitaire bepaling van aftrekbare beroepskosten (art. 50, § 1 W.I.B./92). Tenslotte moeten nog het verbod van misbruik van bevoegdheid en het "fair play"- principe nageleefd worden. Misbruik van bevoegdheid betekent dat de "directeur" zijn bevoegdheid om het bezwaar te onderzoeken niet mag gebruiken om, bijvoorbeeld, bijkomende belastbare materie op te sporen. Het "fair play"- principe houdt in dat een vernietiging van de aanslag, op grond van een motief dat een hertaxatie (art. 355 W.I.B./92) toelaat, niet mag gebeuren wanneer ook een vernietiging mogelijk was op gronden die hertaxatie uitsluiten.

Het belangrijkste onderdeel van de hervorming is evenwel de feitelijke afschaffing van (haast al) de specifieke fiscaal-procesrechtelijke regelingen. Zo wordt het gewone gerechtelijk recht in beginsel over de hele lijn toepasselijk. Na de bezwaarprocedure wordt het geschil bijgevolg, zoals de meeste burgerlijke geschillen, aanhangig gemaakt bij de fiscale kamer van de bevoegde rechtbank van eerste aanleg. De belastingschuldige (i.p.v. de vroegere belastingplichtige) moet dus niet meer onmiddellijk naar het Hof van Beroep. In de praktijk kan dit een vlottere procedure betekenen, met de mogelijkheid nadien nog hoger beroep aan te tekenen bij het hof van beroep.

Revolutionair daarbij is dat de belastingschuldige al na zes maanden én ongeacht de stand van zijn bezwaarprocedure, en dus ook als de "directeur" op dat ogenblik nog geen beslissing genomen heeft, naar de rechtbank kan stappen. Veel zal daarbij afhangen van de efficiëntie van de behandeling van de bezwaren. Als die niet binnen de zes maanden goed afgehandeld geraken, zullen vermoedelijk heel wat belastingschuldigen zich wenden tot de rechtbanken. Het gevaar daarvan is natuurlijk dat er na verloop van tijd een overbelasting ontstaat van de fiscale kamers van de rechtbanken, met een groter tijdsverloop voor de gerechtelijke procedure als gevolg……….

Home | Info
Artikels | Vraagbaak | Links
E-mail kgeerts@bausch.be voor alle opmerkingen of vragen over deze web site.